جرم ستاره را چگونه اندازه مي‌گيرند؟

بنابر قوانين كپلر كه بعدها نيوتن آن را بسط داد هنگامي كه دو جسم به دور يكديگر مي‌گردند زمان تناوب گردششان با افزايش فاصلة بين آنها افزايش مي‌يابد و با افزايش مجموع جرم آنها كم مي‌شود. بسياري از ستاره‌هايي كه در آسمان مي‌بينيم منفرد نيستند و در مجموعه‌هايي دوتايي به روي يكديگر مي‌گردند از روي زمان تناوب و فاصلة ستاره‌هايي دوتايي مي‌توان جرم مجموع آنها را بدست آورد.

M+m=
كه در آن M+m مجموع دو جرم بر حسب واحد جرم خورشيد است و ‍P زماني كه لازم است تا خط واصل دو ستاره يك دوران كامل را تمام كند (كه بر حسب سال بيان مي‌شود) و a فاصلة متوسط بين دو ستاره (بر حسب واحد نجومي) است. فاصلة «a» و دورة تناوب «p » از روي مشاهدة مستقيم تعيين مي‌شود و جرم منظومة دوتايي M+m به كمك فرمول بالا محاسبه مي‌شود. اخترشناسان با استفاده از يكي ديگر از قوانين نيوتن مي‌توانند جرم هر يك از مؤلفه‌هاي اين مجموعة دوتايي را محاسبه كنند و براي به دست آوردن جرم ستاره‌هاي منفرد اخترشناسان از مقايسة طيف ستاره با طيف مؤلفه‌هاي ستاره‌هاي دوتايي استفاده مي‌كنند. با استفاده از اين قانون مي‌توان جرم ستاره‌ها را از روي طيفشان تخمين زد

تاریخچه ی نجوم

دوره‌ي زمين مركزي 2) دوره‌ي كهكشاني 3) دوره‌ي كيهاني)
آغاز دوره‌ي اول در تاريخ باستان است و پايان آن قرن شانزدهم.
دوره‌ي دوم از قرن 16 تا قرن 19 است، دوره‌ي سوم در قرن حاضر آغاز شد و هنوز هم ادامه دارد. در دوره‌ي اول منجمان فرض مي‌كردند كه زمين در مركز جهان است و ستارگان و ماه خورشيد همه به دور زمين ساكن مي‌گردند. آنها علائم زيادي را در آسمان كشف كرده بودند. گاهشماري با دقت زياد رشد كرد. دايره‌ي البروج كسوف و خسوف تعيين شد. حتي در قرن دوم پيش از ميلاد به حركت محور زمين پي برده بودند.

کهکشان ما

بنا نر تخمین اختر شناسان نیمی از سیستم های سیاره ای کشف شده در کهکشان ما حاوی سیاراتی مانند زمین می باشد

 

 

دانشمندان از يك دهه گذشته تا كنون حدود 100 سيستم سياره اي در كهكشان كشف كرده اند كه همگي داراي سيارات غول پيكري مانند مشتري هستند. شرايط چنين سيارات عظيمي براي شكل گيري حيات، نامناسب است. اما بنابر تحقيقات اختر شناسان دانشگاه آزاد انگلستان كه در نشست ساليانه انجمن ملي نجوم اين كشور اعلام شد، سياراتي شبيه به زمين نيز بايد به وفود در اين منظومه هاي سياره اي موجود باشنداما به علت كوچك بودن، با فناورهاي فعلي، قابل مشاهده نيستند. بنابر نظر اخترشناسان، پيشرفت فناوري و ساخت تلسكوپ هاي پيشرفته تر، مشاهده چنين سيارات را تا 15 سال آينده، ميسر خوهد كرد.

کهکشان ما

ستاره ای با فاصله ی ۱۷ هزار سال نوری از زمین کشف شد این سیاره تا کنون دور ترین سیاره ای است که دیده شده

 

اين كشف، با همكاري دو تيم از اختر شناسان در قالب پروژه هاي " مشاهدات ميكرو گرانش در اختر فيزيك" و " آزمايش عدسي گرانشي اپتيكي" صورت گرفت. در اين پروژ ها ، از تاثير گرانشي مجموعه سيستم سياره اي ( مجموعه سياره و ستاره اي كه حول آن در گردش است) بر نور ستاره اي كه در پشت سيستم ودر فاصله اي بسيار دورتر واقع است، استفاده مي شود. اين اثر كه " عدسي گرانشي" نام دارد، اختر شناسان را قادر مي سازد تا با مطالعه دقيق نور ستاره واقع در زمينه، اطلاعاتي را در مورد سيستم سياره اي بدست آورند. تحليل اطلاعات حاصل نشان مي دهد كه جرم سياره كشف شده، حدود 1/5 برابر جرم مشتري است. فاصله اين سياره نسبت به ستاره مادر، در حدود سه برابر فاصله زمين از خورشيد است

منظومه ی شمسی ما

سياره پلوتو

 

آخرين سياره منظومه شمسي سياره پلوتو است، ممكن است بعدها در اطراف اين سياره جرم ديگري پيدا شود. پلوتو دنياي كوچكي است كه بطور متوسط حدود 6 ميليارد كيلومتر از خورشيد فاصله دارد، مدار آن، چنان بيضي شكل است كه گاهي از نپتون به خورشيد نزديكتر مي‌شود. به دليل اينكه از خورشيد دور است، جو ابرآلود ندارد و پوششي از يخ سراسر پلوتو را فرا گرفته است.

«كلايدتومبا» ستاره‌شناس در مدت يك ماه عكسبرداري از آسمان شب و مقايسه هزاران عكس با يكديگر در منطقه دايره‌البروج بالاخره به جرم سياره‌اي برخورد كرد كه 2 عكس متوالي، يك ستاره اندكي جابجا شده بود و اين كشف سياره پلوتو در سال 1930 بود.

دما در سطح اين سياره به 240 ـ درجه سانتيگراد برآورده مي‌شود، زيرا اين سياره تا فاصله حدوداً 5/7 ميليارد كيلومتر از خورشيد به عقب مي‌رود و مرزهاي منظومه شمسي را گسترش مي‌دهد.

سرعت مداري اين سياره به كمترين مقدار خود در ميان سيارات منظومه شمسي رسيده و به حدود 7/4 كيلومتر بر ثانيه مي‌رسد. به علت دوري اين سياره و عدم دسترسي ؟ به آن، مشخصات فيزيكي آن چندان معلوم نشده است.

اين سياره هر 248 سال يكبار به گرد خورشيد مي‌چرخد. پلوتو يك قمر به نام كارون دارد.